Model yang dibina dengan baik mengasingkan tiga perkara: input yang boleh anda ubah, pengiraan yang menggunakannya, dan output yang anda baca. Dalam tugasan praktikal, ini muncul apabila anda diminta membina helaian yang “boleh digunakan semula dengan nilai berbeza”.
Pelajaran ini membuka modul pemodelan hamparan dan carta dan menjadi asas bagi setiap pelajaran seterusnya.
Mengapa mengasingkan tiga bahagian itu?
Apabila harga ditaip di dalam sepuluh formula, mengubahnya bermakna mencari dan menyunting sepuluh formula. Terlepas satu dan helaian itu diam-diam bercanggah dengan dirinya sendiri.
Apabila harga berada dalam satu sel berlabel, setiap formula menuding ke sel itu. Anda mengubahnya sekali sahaja, dan seluruh helaian mengikutnya.
Cara menyusun model, langkah demi langkah
- Senaraikan input. Ini ialah fakta yang diberikan oleh tugasan dan boleh berubah.
- Beri setiap input satu sel berlabel dalam satu blok, dengan unit dalam label, seperti “Harga (RM)”.
- Tulis setiap pengiraan menggunakan rujukan sel sahaja, dalam blok kedua.
- Letakkan output yang diminta soalan dalam blok ketiga, dengan tajuk yang jelas.
- Ubah satu input dan semak bahawa setiap hasil yang bergantung bergerak ke arah yang betul.
Contoh berlangkah
Sebuah kelab sekolah menjual lencana. Tugasan menyatakan: harga RM2.50, 120 lencana dijual, kos RM1.20 setiap lencana. Cari hasil jualan, jumlah kos dan untung.
Input:
| Sel | Label | Nilai |
|---|---|---|
| B3 | Harga (RM) | 2.50 |
| B4 | Lencana dijual | 120 |
| B5 | Kos setiap satu (RM) | 1.20 |
Pengiraan dan output:
| Sel | Label | Formula | Hasil |
|---|---|---|---|
| B8 | Hasil jualan (RM) | =B3*B4 | 300.00 |
| B9 | Jumlah kos (RM) | =B5*B4 | 144.00 |
| B10 | Untung (RM) | =B8-B9 | 156.00 |
Semak dengan tangan: 2.50 × 120 = 300, 1.20 × 120 = 144, 300 − 144 = 156.
Ujian andaian: tetapkan B3 kepada 3.00. Hasil jualan menjadi 3.00 × 120 = 360, untung menjadi 360 − 144 = 216. Helaian patut menunjukkan nombor yang sama.
Kesilapan yang perlu diawasi
Satu kesilapan lazim ialah menaip nombor terus ke dalam formula.
Formula yang salah dalam B8: =2.5*120
Ia memberi 300 hari ini. Selepas B3 diubah kepada 3.00, B8 masih menunjukkan 300, dan untung menjadi salah.
Pembetulannya ialah =B3*B4. Ujian ringkas dapat mengesan masalah ini: ubah satu input, dan lihat sama ada setiap hasil yang anda jangka bergerak telah bergerak. Jika satu hasil tidak berubah, ada nombor yang ditaip tetap di suatu tempat.
Semak sendiri
1. Dalam model lencana, sel manakah input: B3, B4, B5, B8, B9 atau B10?
Tunjukkan jawapan
B3, B4 dan B5. Ia ialah nilai yang ditaip dan boleh diubah. B8, B9 dan B10 dikira daripadanya.
2. Kos setiap satu naik kepada RM1.50 dalam B5. Berapakah untung baharu, dan formula manakah yang anda sunting?
Tunjukkan jawapan
Jumlah kos = 1.50 × 120 = 180. Untung = 300 − 180 = RM120.00. Anda tidak menyunting formula, hanya B5.
3. Tulis formula bagi margin untung dalam B11 (untung dibahagi hasil jualan), dan berikan nilainya untuk input asal.
Tunjukkan jawapan
=B10/B8. Nilainya ialah 156 / 300 = 0.52, iaitu 52% apabila sel diformatkan sebagai peratus.
Ke mana pelajaran ini membawa seterusnya
Setelah susun atur selesai, langkah seterusnya ialah menunjukkan output anda secara visual: cipta carta yang sesuai dengan hubungan data. Penyemak tugasan praktikal dan bukti ICT membantu anda mengesahkan bahawa susun atur anda jelas sebelum menyerahkan tugasan.
Sesetengah pelajar memahami susun atur di kelas tetapi masih menaip nombor tetap apabila masa suntuk. Guru dalam tuisyen ICT dalam talian satu dengan satu boleh melihat anda membina model secara langsung dan menunjukkan tabiat itu ketika ia berlaku.