Bezakan gen, alel dan kromosom

Kromosom ialah benang DNA yang panjang dalam nukleus. Gen ialah bahagian pendek DNA itu yang mengekod satu protein. Alel ialah satu versi gen.

Pelajar paling kerap bertukar ganti ketiga-tiga istilah ini dalam jawapan peperiksaan.

Pelajaran ini menyusul perbandingan mitosis dan meiosis, kerana pasangan kromosom menerangkan mengapa meiosis mesti mengurangkan bilangan kepada separuh.

Bagaimanakah ketiga-tiga idea ini bersambung?

Bayangkan rak perpustakaan. Kromosom ialah seluruh rak buku. Gen ialah satu buku pada rak itu, contohnya buku tentang warna bunga.

Alel ialah satu edisi buku itu, jadi edisi ungu dan edisi putih ialah dua alel bagi gen yang sama.

Sel badan membawa kromosom secara berpasangan, dengan satu kromosom daripada setiap pasangan datang daripada setiap ibu bapa. Dua kromosom dalam pasangan membawa gen yang sama pada kedudukan yang sama. Kedua-duanya boleh membawa alel yang sama atau alel berbeza bagi sesuatu gen.

Cara mengasingkan istilah, langkah demi langkah

1. Tanya “ini struktur atau versi?” Kromosom ialah struktur. Gen ialah panjang DNA padanya. Alel ialah versi gen itu.
2. Tanya “berapa banyak dalam satu sel?” Sel badan mempunyai pasangan kromosom, jadi dua alel bagi setiap gen. Gamet mempunyai satu daripada setiap pasangan, jadi satu alel.
3. Tanya “di manakah ia?” Kromosom berada dalam nukleus. Gen berada pada kromosom. Alel menduduki kedudukan yang sama pada setiap kromosom dalam pasangan.

Contoh berlangkah

Sebuah tumbuhan rekaan mempunyai 6 kromosom dalam sel badan. Warna bunga dikawal oleh satu gen dengan alel R (ungu) dan r (putih). Satu tumbuhan mempunyai alel Rr.

Soalan: berapakah kromosom dalam satu butir debunga, dan berapa alel gen warna bunga yang dibawanya?

Langkah 1: sel badan mempunyai 6 kromosom, iaitu 3 pasang.

Langkah 2: gamet menerima satu kromosom daripada setiap pasangan, jadi ia mempunyai 6 ÷ 2 = 3 kromosom.

Langkah 3: dua alel R dan r berada pada pasangan kromosom yang sama. Gamet menerima satu kromosom daripada pasangan itu, jadi ia membawa satu alel, sama ada R atau r.

Jawapan: 3 kromosom, membawa satu alel gen warna bunga. Separuh butir debunga membawa R dan separuh membawa r.

Semakan: 3 pasang ialah 6 kromosom, dan mengambil satu daripada setiap pasangan memberi 3. Bilangan sepadan.

Kesilapan yang perlu dielakkan

Kesilapan lazim ialah mengatakan alel ialah gen yang lebih kecil, atau gen ialah sejenis kromosom.

Jawapan yang salah: “Alel ialah cebisan pendek kromosom, seperti gen kecil.”

Ini menganggap alel sebagai panjang DNA, sedangkan alel sebenarnya versi sesuatu gen.

Pembetulannya ialah menggunakan perkataan “versi” untuk alel. Gen ialah bahagian DNA. Alel ialah bentuk berbeza yang boleh diambil oleh bahagian itu, dan ia berada pada kedudukan yang sama pada pasangan kromosom.

Semak sendiri

1. Lengkapkan ayat: “Warna bunga ungu dan putih ialah ______ berbeza bagi ______ yang sama.”

2. Seekor haiwan rekaan mempunyai 10 kromosom dalam sel badan. Nyatakan bilangan pasangan dan bilangan kromosom dalam gamet.

3. Sel badan mempunyai alel Tt bagi sesuatu gen. Berapa alel gen ini dibawa oleh gamet, dan apakah alel itu?

Ke mana selepas ini

Apabila istilah sudah jelas, gunakannya untuk mengisi kacukan dalam membina grid pewarisan mudah. Papan model pewarisan menunjukkan alel mana masuk ke gamet mana dalam model rekaan.

Jika istilah ini masih bertukar apabila tertekan, guru dalam tuisyen Biologi dalam talian satu dengan satu boleh bertanya soalan susulan serta-merta dan membetulkan anda.